Logo                 Fb Insta Pin Tw
SEARCH
STAY IN TOUCH


5 tot de verbeelding sprekende bibliotheken uit het Oosten

Architectuur België Cultuur

In 2013 verscheen De bibliotheek. Hoogtepunten uit de wereldgeschiedenis, door James W.P. Campbell en fotograaf Will Pryce. Het is het eerste overzicht in één werk van de geschiedenis van de bibliotheek als gebouwtype, van het ontstaan van het schrift tot de dag van vandaag, van het oude Mesopotamië tot het moderne Japan. De bibliotheken die hierin worden beschreven en getoond zijn stuk voor stuk totaalkunstwerken die ons veel bijleren over de maatschappij die ze heeft voorgebracht. Enkele van de meest intrigerende gebouwen – onder andere omdat de beschavingen waarvan ze een afspiegeling zijn zo tot de verbeelding spreken – zijn bibliotheken uit het Oosten. Dit zijn er vijf:

1) Kloosterbibliotheek van Haeinsa

Zuid-Korea, ca. 1398

De volgens UNESCO ‘belangrijkste en meest complete verzameling boeddhistische teksten ter wereld’ is de Tripitaka Koreana, een collectie houten drukblokken die werd samengesteld in 1251 en wordt bewaard in de boeddhistische Haeinsatempel. De bibliotheekvertrekken behoren tot de oudste ongeschonden bibliotheekgebouwen ter wereld. Ze liggen op de bovenste verdieping van de tempel, die gebouwd is op een reeks terrassen die uit de steile berghelling gehakt zijn. De eigenlijke bibliotheek (op het hoogste terras dus) bestaat uit twee lange, eenvoudige houten paviljoens met een kleine binnenplaats ertussen. Ze zitten stevig op slot en zijn meestal niet toegankelijk. De collectie die er wordt bewaard is dan ook uitermate bijzonder en kwetsbaar, omwille van de inhoud maar ook omwille van de vorm van de boeken: 81.258 houten drukblokken van precies 3,25 kg, opgesteld in keurige rijen in open rekken, zodat de lucht er vrij omheen kan bewegen. Dat deze blokken na bijna 800 jaar nog altijd bestaan, is grotendeels te danken aan het intelligente ontwerp van de bibliotheek.

 

2) Tian Yi Ge (Tianyi-kamer)

Ningbo, China, ca. 1561

Rond 1561 liet de Chinese politicus Fan Qin een privébibliotheek bouwen op zo’n 150 km ten zuiden van Sjanghai. Hij wilde dat het gebouw zijn collectie zou beschermen tegen mogelijke branden en andere rampen en zocht daarvoor zijn heil in de oude Chinese kunst van de Feng Shui. Er werd uitzonderlijke aandacht besteed aan onder andere de locatie, de oriëntatie en de indeling. Het resultaat is een adembenemend houten gebouw met muren van baksteen aan de buitenkant. Beneden is een lees- en schrijfzaal, met deuren die direct op de tuin uitkomen, die verder slechts toegankelijk is via een poort in een steegje. De boeken staan op de eerste verdieping, in één ruimte met vier compartimenten, een open verbinding naar het dak en vensters aan twee kanten met schuifluiken en jaloezielatten. Deze is niet toegankelijk voor het publiek: in een lange inscriptie boven aan de trap wordt de familie aangespoord om nooit iemand van buiten de familie toe te laten.

 

3) Bibliotheek van de Tama Kunstacademie

Tokio, Japan, 2007

Een bijzonder ontwerp van de wereldberoemde Japanse architect en Pritzkerprijswinnaar Toyo Ito, met bogen van staalplaat die zijn ingebed in beton. De vloer van het gelijkvloers is een gebogen plaat die de helling van het terrein volgt. De vloeiende lijnen bieden op een opvallende en speelse manier tegenwicht aan de rechte, geometrische lijnen van de boekenkasten. In De bibliotheek. Hoogtepunten uit de wereldgeschiedenis schrijft James W.P. Campbell dat het gebouw een “typerend voorbeeld” is van “de experimenteerdrift in Japan, die enkele van de merkwaardigste en meest fantasievolle bibliotheekgebouwen van de laatste vijftig jaar heeft opgeleverd.” (Foto: www.ideastream.org)

 

4) Nationale Bibliotheek van China

Beijing, 2008

Deze redelijk spectaculaire bibliotheek (een ontwerp van het Duitse bureau Jürgen Engel Architekten) staat vlak naast en is bedoeld als uitbreiding van de oude nationale bibliotheek van China. De oude bib ziet eruit als een hotel uit de jaren 70, de nieuwe als een gepolijst en blinkend industrieel pand, met gestroomlijnde metalen panelen die gebogen zijn tot een buis met twee glazen uiteinden, rustend op een gigantische glazen doos. Er is één reusachtige, open leeszaal met plaats voor 2900 lezers, in de vorm van een trapsgewijs oplopende hal waarbij elke verdieping kleiner wordt. Aan weerskanten van de hal staan open stellingkasten met daarop, op de onderste verdieping, een complete facsimile van de Siku Quanshu ('Complete geschriften in de vier kluizen van de keizer'), een bijzondere compilatie van Chinese literatuur, opgesteld tussen 1773 en 1782. Het is een symbolisch werk, en behalve de facsimile wordt ook een van de weinige nog bestaande originele verzamelingen (bestaande uit 3461 werken die met de hand werden gekopieerd) bewaard in de nationale bibliotheek, in een geklimatiseerde opslagruimte die zichtbaar is door een glazen wand.

 

5) Liyuan-bibliotheek

Jiaojiehe, China, 2012

De laatste maar zeker niet the least in dit rijtje. Deze prachtige, originele bibliotheek (een ontwerp van de Chinese architect Li Xiaodong) is op een sublieme manier geïntegreerd in een unieke natuurlijke omgeving, aan een meertje in de bergen op twee uur rijden van Beijing. De buitengevel is bekleed met twijgen – een intrigerend beeld voor voorbijgangers, dat niet doet vermoeden dat er binnen boeken worden bewaard. Het interieur openbaart zich pas aan wie naar binnen gaat via een brug over het meertje of een pad aan de andere kant, dat uitgeeft op een gang door het midden van het gebouw. In tegenstelling tot de ruwe buitenkant is de binnenkant juist zorgvuldig afgewerkt. Hij bestaat volledig uit houten boekenkasten – zelfs de vloeren, de trappen, de zitplaatsen en de tafels zijn kasten met plaats voor meer boeken.

(Foto boven dit artikel: de shoin (studeerruimte) in het Reizeihuis in Kyoto, Japan, 17de eeuw. Alle foto’s bij dit artikel zijn genomen door Will Pryce, m.u.v. de foto van de Tama Kunstacademie.)

___ Selectie: Hadewijch Ceulemans, tekst op basis van de teksten uit De bibliotheek. Hoogtepunten uit een wereldgeschiedenis.