Logo                 Fb Insta Pin Tw
SEARCH
STAY IN TOUCH


De schrijfmachines van Willem Frederik Hermans

Cultuur Fotografie

Ik heb mijn eerste schoolkrantjes gepleegd op een oude Remington, waarvan de 'wagen' versprong, zodat je hem met één hand diende tegen te houden. Ik typ nog steeds beter links dan rechts. Die rechterhand had ik nodig om de wagen tegen te houden. Later, toen de elektrische schrijfmachines hun intrede deden, was ik gefascineerd door de magie van de lettertypes. Een ander printkopje zorgde immers voor andere lettertypes. We hadden er drie! Helvetica, Times en iets wat leek op Script, nu zou je denken aan Comic Sans.
Maar dat elektrisch zoemende woog niet op tegen de quasi ambachtelijke manier waarop een tekst tot stand kwam via een mechanische schrijfmachine met lint. Lekker hameren. Het onherroepelijke ook. De tekst stond er, en corrigeren was een hels werk. Eerst schreef je minstens met pen op papier, pas nadien ging je plechtig werken met de schrijfmachine. Carbon papier en typex blaadjes.



De herinneringen vlogen op mij af, terwijl ik rondliep in de W.F. Hermans kamer in boekhandel Limerick
161 machines. Zoveel heeft Hermans er uiteindelijk verzameld. Allemaal met hun geschiedenis, hun eigenaardige esthetiek, hun verhalen. En een vakman erbij, die me honderduit kon vertellen. Waarom de Duitse machines makkelijker te restaureren waren dan de Engelse. Hoe er oorspronkelijk ook niet kon gezien worden wat men schreef, omdat de letters onderaan de rol afdrukten, dat er zelfs verschillende soorten klavieren waren, tot een Belgisch toe.

‘Hij rookte, mijnheer,… Hermans. Tot drie pakjes per dag. Die nicotine krijg je er zo maar niet af! En dan die olie! Die machines hebben in kelders gestaan, in het vocht, in het stof, soms alles tezamen. Ze zijn behandeld met de verkeerde olie. Dan wordt dat op een bepaald moment vet, en als je niet oplet kleverige vernis. Neen, ik heb er mijn werk aan gehad. Hier, een Adler, schoon, maar moeilijk hè… elke staaf stond krom, daar heb ik mee afgezien’.



Ik houd wel van de passie van vakmannen. Hoe moeilijker de uitdaging, hoe meer hun ogen glinsteren. Ze klaren de klus. Meer dan 50 zijn er al gerestaureerd dankzij de steun van adoptanten, de rest zal ongetwijfeld volgen. En ze hebben een mooi onderkomen gevonden. In een boekhandel en bij een man die onomwonden verklaarde dat hij een deel van zijn ontwikkeling te danken heeft aan Hermans. Hoe mooi kan het beeld kloppen?
Het is niet belangrijk op welke machines hij al dan niet geschreven heeft, het is belangrijk om weten dat de ambachtsman, die elke schrijver toch is, belang stelde in het materiaal.
En dat de lezers, de bewakers van dat patrimonium dat erkennen en willen bewaren.
Dag op dag 93 jaar geleden is hij geboren, één van de groten van de Nederlandse literatuur , en over zijn schrijfmachines is het laatste woord nog niet gezegd.



Te bezichtigen zijn ze altijd in Gent, naast Nederlander is hij immers ook een beetje van ons. En die 161 machines, dat betekent ook een veelvoud aan verhalen. De moeite om ze te bundelen in een boek vindt Luster. Dat boek komt er dus in het voorjaar met foto's van Philippe Debeerst en teksten van o.a. Christophe Vekeman, Peter Terrin en Dirk Van Weelden.
Schrijfmachines zijn meer dan toestellen, het zijn stuk voor stuk pareltjes, kleine mechanische kunstwerkjes. Zo worden ze gefotografeerd, zo wordt er over verteld.  Een hulde aan W.F. Hermans, boekhandel Limerick en alle literatuurliefhebbers die het de moeite vonden om een exemplaar van die machines te sponsoren.  




tekst G.Everaert