Logo                 Fb Insta Pin Tw
SEARCH
STAY IN TOUCH


5 bijzondere schrijfmachines uit de collectie van W.F. Hermans

Cultuur Fotografie

Aanstaande zondag 19 april wordt het boek Nooit meer typen – De schrijfmachinecollectie van W.F. Hermans officieel voorgesteld bij boekhandel Limerick in Gent. Een toepasselijke locatie, want deze winkel is sinds een tijdje de nieuwe thuis van Hermans’ omvangrijke verzameling typemachines – hij had er op het einde van zijn leven 161. Het boek toont een selectie machines in meer dan honderd prachtige foto’s van Philippe Debeerst, met telkens een stukje achtergrondinformatie over de machine in kwestie erbij. Christophe Vekeman, Dirk van Weelden en Peter Terrin schreven elk een inleidende tekst: de kersen op de taart van deze ode aan een van de grootste schrijvers van de naoorlogse Nederlandse literatuur, aan de verzamelaar én aan zijn collectie. Bij wijze van smaakmaker: 5 bijzondere machines die in het boek werden opgenomen.

 

1) Underwood Portable

Zie hier dé Underwood Portable waar het allemaal mee begon. Emotioneel gezien is dit zonder enige twijfel de belangrijkste typemachine uit de collectie. W.F. Hermans erfde hem van zijn zuster Cornelia, na diens dood in 1940. In 1943 zou hij zijn debuutroman Conserve op deze Underwood schrijven. In De liefste machine ooit uitgevonden zegt hij daarover: “Dat gaf geen raar gevoel, ik vond het zo een goede bestemming. Daar was die schrijfmachine het ook mee eens. Hij heeft me nog lang trouw gediend.”

 

2) Bambino

Rode Bambino kinderschrijfmachine. Na de Eerste Wereldoorlog draait de Duitse economie vierkant, en er wordt volop gezocht naar goedkope alternatieven voor gebruiksproducten. Het is in deze context dat Gundka-Werk uit Brandenburg in 1934 succes oogst met een supereenvoudige typemachine. Goedkoop plaatstaal, een aanwijsschaal met glijdende kiesknop, en een typewiel dat tegen het papier slaat: dat is wat de consument krijgt voor 32 Mark. Plus een gele en blauwe knop links waarmee hij het typewiel één of twee trapjes hoger kan duwen voor hoofdletters en cijfers of tekens, en een rode voor een spatie. Gundka verkoopt tienduizenden van deze machines, in eigen land maar ook elders, tot in Amerika, onder diverse merknamen, zoals ‘Frolio’. Het typewiel (dat is afgekeken van de Blick) bestaat in twintig varianten v oor de verschillende talen. Bij elk typewiel hoort uiteraard een eigen aanwijsschaal. De Frolio kent heel wat jaren later nog een tweede jeugd als ‘Bambino’, in een gekleurd bakelieten jasje, voor kinderen.

 

3) Barlock

Gietijzeren schrijfmachine met qwertytoetsenbord, Engelse toetsen en tabulator toetsen, bouwjaar 1922. Op deze schrijfmachine, die W.F. Hermans in 1963 kocht, schreef hij Nooit meer slapen, getuige een interview in Trouw op 6/2/1993 met Pieter Webeling. “In 1963 kocht ik een oude, solide Barlock, die het nog uitstekend deed en die ik mooi vond, waar ik later Nooit meer slapen zou op schrijven. Smal hoog oplopend, leek hij op een amfitheater van gietijzer. Ik besloot iedere oude schrijfmachine te kopen die er mooi uitzag.”

 

4) Underwood 315

Deze rode Portable Underwood, Model 315, dateert uit 1965 en is daarmee in feite een echte Olivetti: het Italiaanse bedrijf had Underwood in 1963 immers volledig overgenomen. Het bijzondere aan deze in Spanje geproduceerde schrijfmachine is dat het om een originele Olivetti Lettera constructie gaat, maar dan met een andere bekleding. Helemaal interessant is het etiket aan de binnenzijde van de machine, dat W.F. Hermans zelf typte en op de machine kleefde nadat hij het aangekocht op het Brusselse Vossenplein op maandag 2 mei 1994.

 

5) Imperial B

Dit model B zorgt in 1915 voor de commerciële doorbraak van het Britse merk Imperial. Het doet denken aan de twintig jaar oudere Franklin. Geen wonder: het zijn allebei neerkloppers met typearmen die de lucht in wijzen, en met een gebogen toetsenbord. Met als verschil dat de typist bij de Imperial het toetsenbord en de typekorf met enkele bewegingen als één geheel kan losklikken – handig wanneer je onderdelen wil reinigen of vervangen. Bij dit model uit de collectie valt uiteraard het Cyrillisch toetsenbord op; het werd door W.F. Hermans in 1968 aangekocht in Istanbul.

 

___ Alle foto's zijn van Philippe Debeerst; de foto boven dit artikel toont Hermans' Erika schrijfmachine, die ook de cover van het boek siert.